A

ABS (Anti-lock Braking System)
Frenleme sırasında tekerleklerin kilitlenmesini azaltarak direksiyon hâkimiyetini korumaya yardımcı sistem.

Acil Durum Şeridi (Emergency lane)
Arıza/acil durumlar için ayrılmış şerit; sürüş amacıyla kullanılmaz.

Acil Frenleme (Emergency braking)
Ani tehlike anında maksimum fren performansının uygulanması.

Acil Kaçış Manevrası (Evasive maneuver)
Çarpışmayı önlemek için fren + yön değiştirme kombinasyonu.

Aktif Güvenlik (Active safety)
Çarpışma olmadan önce riski azaltan sistemler (ABS/ESC/ADAS vb.).

Algı–Tepki Süresi (Perception–reaction time)
Tehlikeyi fark etme ile fiziksel tepki (fren/direksiyon) arasındaki süre.

Alkol Etkisi Altında Sürüş (DUI / Drink driving)
Alkol nedeniyle karar verme, koordinasyon ve tepki süresinin bozulduğu sürüş.

Ayna Ayarı / Görüş Yönetimi (Mirror setup / Visibility management)
Aynaların kör noktayı azaltacak şekilde ayarlanması ve görüşün sürekli korunması.

B

Bağıl Hız (Closing speed)
İki aracın birbirine yaklaşma hızı; takip mesafesinde kritik.

Bariyer / Otokorkuluk (Barrier / guardrail)
Yoldan çıkmayı veya karşı şeride geçişi azaltmaya yönelik pasif güvenlik elemanı.

Blind Spot (Kör Nokta)
Aynalarla görülmeyen alan; şerit değişimde yüksek risk.

Black Ice (Gizli buzlanma)
Yol yüzeyinde fark edilmesi zor, şeffaf buz tabakası.

C-Ç

Çarpışma (Collision / Crash)
Araç–araç, araç–yaya, araç–sabit cisim vb. fiziksel temas olayı.

Çapraz Çarpışma (Angle crash)
Kavşakta/yan açıyla gerçekleşen çarpışma.

Çekiş Kontrolü (Traction control / TCS)
Patinajı azaltarak çekişi artırmaya yardımcı sistem.

D

Defansif Sürüş (Defensive driving)
Diğerlerinin hata yapabileceğini varsayarak riskleri önceden görüp yönetme yaklaşımı.

Dikkati Dağınık Sürüş (Distracted driving)
Telefon, ekran, yeme-içme vb. nedeniyle dikkat kaybıyla sürüş.

Durma Mesafesi (Stopping distance)
Algı–tepki mesafesi + fren mesafesi toplamı.

E

ESC/ESP (Electronic Stability Control)
Savrulmayı azaltarak aracın stabilitesini destekleyen sistem.

Emniyet Kemeri (Seat belt)
Çarpışma enerjisinin vücuda etkisini azaltan temel pasif güvenlik unsuru.

Emniyetli Şerit Değiştirme (Safe lane change)
Ayna–kör nokta–sinyal–boşluk kontrolüyle yapılan şerit değişimi.

F

Fren Mesafesi (Braking distance)
Fren başladıktan sonra durana kadar kat edilen mesafe.

Fren Isınması / Fade
Uzun/sert frenlemede fren performansının düşmesi.

Frenleme Modülasyonu
Kaymayı azaltmak için fren basıncını kontrollü ayarlama (özellikle düşük tutuşta).

G

Gece Sürüşü Riskleri (Night driving hazards)
Görüş kısıtı, yorgunluk, far ayarı ve algı gecikmesi kaynaklı riskler.

Güvenli Takip Mesafesi (Following distance / time gap)
Öndeki araçla bırakılan zaman/mesafe boşluğu (2–3 sn yaklaşımı vb.).

Güvenli Sistem Yaklaşımı (Safe System)
Ölümleri “kabul edilemez” gören; yol, hız, araç, kullanıcı ve müdahale sistemini birlikte ele alan yaklaşım.

H

Hız Uyumlaması (Speed management)
Yasal limitten bağımsız olarak yol/hava/yoğunluğa uygun hız seçimi.

Hız İhlali (Speeding)
Limit aşımı veya koşullara göre aşırı hız (çok kritik ayrım).

Hava Koşullarına Uyum (Weather adaptation)
Yağmur/sis/kar/güneş parlaması gibi koşullarda sürüş stratejisi değiştirme.

İ

İkincil Çarpışma (Secondary crash)
İlk olay sonrası oluşan ikinci çarpışma (özellikle zincirleme olaylarda).

İleri Görüş (Look ahead / scanning)
Sadece ön aracı değil, ileri trafik akışını ve riskleri tarama.

İşaretleme ve Görünürlük (Conspicuity)
Reflektör, gündüz farı, görünür renkler vb. ile fark edilirliği artırma.

J

Junction (Kavşak) Riskleri
Öncelik ihlali, kör nokta, yanlış hız–mesafe tahmini nedeniyle yüksek çarpışma potansiyeli.

K

Kaza (Accident)
Geleneksel kullanım. Modern yaklaşım “crash/collision” ile “önlenebilirlik” vurgular.

Kaza/Çarpışma Verisi (Crash data)
Çarpışmaların konum, zaman, tip, şiddet, etken vb. bilgileri.

Karşıdan Gelene Taşma (Crossing centerline)
Şerit ihlali; kafa kafaya riskini artırır.

Kör Nokta Kontrolü
Omuz üstü bakış + ayna taramasıyla kör noktanın doğrulanması.

L

Lane Departure (Şeritten Ayrılma)
İstem dışı şerit dışına çıkma (yorgunluk/dikkat dağınıklığı vb.).

Lastik Diş Derinliği (Tread depth)
Islak zeminde fren ve yol tutuşu için kritik.

M

Manevra Önceliği / Gap Acceptance
Trafikte boşluk değerlendirme; hatalı değerlendirme çarpışma doğurur.

Mikro Uyku (Microsleep)
Kısa süreli uyuklama; özellikle otoyolda ölümcül risk.

Motosiklet Görünürlüğü (Motorcycle conspicuity)
Motosikletin trafikte fark edilme riskleri ve önlemleri.

N

Near Miss (Ramak Kala Olay)
Hasar/yaralanma olmadan atlatılan, ancak ders çıkarılması gereken risk olayı.

Non-collision event (Temassız olay)
Kontrolden çıkma, devrilme vb. (bazı sınıflandırmalarda “crash” içinde ele alınır).

O-Ö

Önleyici Güvenlik (Proactive safety)
Olay olmadan önce riskleri azaltmaya odaklanan yaklaşım.

Overtaking Risk (Sollama riski)
Görüş, hız farkı ve mesafe yanlış hesaplanırsa yüksek risk.

P

Pasif Güvenlik (Passive safety)
Çarpışma olduktan sonra yaralanmayı azaltan yapı/sistemler (hava yastığı, şasi, kemer).

Pedestrian Priority (Yaya önceliği)
Yaya geçidi ve yaya etkileşimlerinde öncelik kuralları.

Pre-trip Check (Sürüş öncesi kontrol)
Lastik, ışık, silecek, cam, ayna, yük sabitleme vb. kontrol listesi.

R

Risk Zinciri (Chain of events)
Birden fazla küçük hatanın birleşerek çarpışmayı doğurması.

Road Safety (Yol güvenliği)
Ölümleri ve ciddi yaralanmaları azaltmaya yönelik politika/strateji/önlem bütünü.

Road Traffic Fatality (30 gün kriteri)
Birçok sistemde “çarpışma sonrası 30 gün içinde ölüm” standardı kullanılır.

S

Safe Following (Güvenli takip)
Zaman boşluğu + kaçış alanı + öngörülebilir sürüş.

Sinyal Kullanımı (Signaling)
Niyet bildirme; çarpışma riskini azaltan temel iletişim.

Skid / Aquaplaning (Kayma / su kızaklaması)
Tutuş kaybı; hız ve lastik durumu belirleyicidir.

Speed Differential (Hız farkı)
Şeritler/araçlar arası hız farkı arttıkça risk artar.

T

Trafik Çarpışması (Traffic collision / crash)
Süreç ve önlenebilirlik vurgulu olay tanımı.

Trafik Sakinleştirme (Traffic calming)
Hız düşürmeye ve yaya güvenliğine yönelik altyapı önlemleri.

Tehlike Algısı (Hazard perception)
Tehlikeyi erken fark etme becerisi.

U

Unsafe Condition (Güvensiz durum)
Kaygan zemin, bozuk yol, yetersiz aydınlatma, görüş kısıtı gibi ortam riskleri.

Unsafe Act (Güvensiz davranış)
Telefonla sürüş, takip mesafesini ihlal, agresif manevra vb.

V

Vision Zero
Trafik ölümlerinin “kabul edilemez” olduğu ve sistem tasarımıyla sıfırlanmasının hedeflendiği yaklaşım.

Vulnerable Road Users (VRU – Kırılgan yol kullanıcıları)
Yaya, bisikletli, motosikletli gibi çarpışmada daha yüksek yaralanma riski olan gruplar.

Y

Yaya Geçidi Yaklaşımı
Hız düşürme, görüş ve durma mesafesini dikkate alarak yaklaşma.

Yorgunluk (Driver fatigue)
Algı ve tepkiyi bozan, ölümcül risk doğuran faktör.

Z

Zincirleme Çarpışma (Chain-reaction crash)
Takip mesafesi yetersizliği + gecikmiş tepkiyle ardışık çarpışmalar.